spodnie robocze, okulary ochronne, rękawice spawalnicze, odzież robocza - AVEON

Ochrona nóg

Obuwie ochronne produkowane jest w szerokim asortymencie i najczęściej przeznaczone jest do ochrony przed kilkoma rodzajami zagrożeń jednocześnie. Środki tej grupy mają chronić stopy i nogi przed uszkodzeniami mechanicznymi lub chemicznymi, przed oparzeniami czy szkodliwym działaniem ciepła, zimna bądź wilgoci. Jego parametry ochronne zależą głównie od materiałów użytych do ich produkcji, a także konstrukcji i ewentualnego wyposażenia w dodatkowe elementy (np. podnoski stalowe, wkładki stalowe, ochrony śródstopia, ochrony kostki).

PODZIAŁ OBUWIA

Polskie normy dzielą rodzaje obuwia ochronnego wg różnych kryteriów.

Ze względu na przeznaczenie wyróżnia się obuwie chroniące przed:
czynnikami mechanicznymi
czynnikami chemicznymi
czynnikami biologicznymi
czynnikami termicznymi
porażeniem prądem elektrycznym
czynnikami atmosferycznymi
do stosowania w środowisku zagrożonym wybuchem
Obuwie chroniące przed czynnikami mechanicznymi
Do jednych z najczęściej powtarzających się urazów stóp należy przekłucie podeszwy (np. nadepnięcie na gwóźdź), przecięcie bądź otarcie.
Przed przekłuciem najskuteczniejszą ochroną jest cienka, odporna na korozję wkładka stalowa, wytrzymująca przekłucie o sile co najmniej 1100 N.
Przed przecięciem chronią buty o podwyższonej cholewie (np. trzewiki), posiadające podnoski, wkładki antyprzebiciowe oraz odpowiednie wierzchy (skóra, tworzywa sztuczne, guma). Cholewki obuwia chroniącego przed przecięciem pilarką łańcuchową muszą być wyższe niż 19,5 mm.
Przed urazami kostki chronią również buty o wysokiej cholewce. Skutki dużych obciążeń, potknięć lub upadków mogą być niwelowane dzięki absorpcji energii w części piętowej. Pochłanianie energii odbywa się dzięki odpowiedniej konstrukcji podeszwy oraz odpowiednim materiałom. System absorpcji energii zwiększa komfort użytkowania obuwia, zwłaszcza dla pracowników będących w ciągłym ruchu.
Przed spadającymi przedmiotami chronią podnoski stalowe lub z tworzywa sztucznego, których dobór zależy od stopnia zagrożenia uderzeniem. Podnoski powinny być izolowane od wierzchu obuwia przez odpowiedni materiał, np. piankę poliuretanową. Do ochrony śródstopia stosuje się np. nakładki ze stali bądź tworzywa sztucznego.
Niebezpieczeństwo dla pracowników stanowią również śliskie i nierówne powierzchnie. Ochrona przed poślizgiem polega na stosowaniu butów o dobrej przyczepności do podłoża, zarówno suchego, jak i zwilżonego wodą, olejami, smarami itp. Ważną rolę odgrywa odpowiednie urzeźbienie spodów, mające zwiększać siłę tarcia. Najczęściej stosowanym materiałem do produkcji podeszw wodo-, olejo- i smaroodpornych jest poliuretan oraz niektóre rodzaje kauczuków. Jako ochronę przed czynnikami mechanicznymi stosuje się także nagolenniki, nakolanniki, nastopniki itp., wykonane ze skóry, gumy bądź tworzyw sztucznych.

Obuwie chroniące przed czynnikami chemicznymi
Buty mające chronić przed chemikaliami mogą, ale nie muszą być z podnoskami. Najczęściej stosowane są w przemyśle chemicznym, włókienniczym, metalurgicznym itp., czyli wszędzie tam, gdzie nogi pracownika narażone są na kontakt z niebezpiecznymi chemikaliami. Obuwie skórzane wykonane jest z naturalnych skór o właściwościach olejo-, wodo- i kwasoodpornych, z podeszwą z gumy naturalnej, neoprenu, poliuretanu i in. Przy długotrwałym narażeniu na działanie chemikaliów zaleca się obuwie gumowe lub z PCW, neoprenu, winylu itp., charakteryzujące się szczelnością, odpornością na wodę i różne związki chemiczne, nienasiąkliwością i elastycznością.
Przed rozcieńczonymi kwasami i zasadami chronią buty z impregnowanych kwasoodpornie skór, natomiast przy kwasach stężonych stosuje się obuwie z PCW. Prace na podłożu zanieczyszczonym olejami i smarami wymagają obuwia na spodach olejoodpornych. Przed rozpryskami olejów chronią buty ze skóry impregnowanej olejoodpornie lub z gum czy PCW. Polichlorek winylu jest szeroko stosowany w produkcji obuwia chemoodpornego, gdyż odznacza się wysoką odpornością na działanie stężonych kwasów, tłuszczów, rozpuszczalników itp. Są to najczęściej buty wysokie, sięgające kolan, z bawełnianą wyściółką i o podeszwie antypoślizgowej.

Obuwie chroniące przed czynnikami biologicznymi
Obuwie chroniące przed mikroorganizmami stosowane jest głownie w służbie zdrowia i w przemyśle spożywczym. Jest wykonane najczęściej z białej gumy lub z tworzywa sztucznego o wysokiej cholewie. W zależności od rodzaju pracy może być wyposażone w podnoski oraz podeszwę wodo- i olejoodporną. Musi spełniać wymogi higieniczne, czyli nadawać się do codziennego mycia lub dezynfekcji.

Obuwie chroniące przed czynnikami termicznymi
Buty chroniące przed zimnem muszą gwarantować dobrą izolację przed niską temperaturą. Najczęściej główną ich funkcją jest ochrona przed urazami mechanicznymi. Stosowane są z reguły przez pracowników pracujących na otwartej przestrzeni oraz w chłodniach. Obuwie ocieplane wykonane jest ze skóry wewnątrz ocieplanej np. sztucznym futerkiem lub z gumy i filcu.
Niektóre prace wymagają stosowania obuwia chroniącego przed czynnikami gorącymi.
Buty dla hutników mają izolować nogi pracownika przed gorącym podłożem, iskrami oraz odpryskami metali. Muszą wykazywać właściwości trudnopalne i żaroodporne, jednocześnie - ze względu na uciążliwość wykonywanej pracy - powinny zapewniać komfort użytkowania. Obuwie dla hutników produkowane jest zwykle ze skóry garbowanej solami chromu, podeszwy wykonane są z kauczuku neoprenowego. Muszą posiadać podnoski, podwyższoną cholewkę oraz system szybkiego zdejmowania (w wypadku przedostania się gorącego odprysku do wnętrza).
Należy zaznaczyć, że butów żaroodpornych nie należy stosować w środowisku wilgotnym, narażonym na działanie olejów i smarów, gdyż skóry trudnopalne nie wykazują właściwości wodo- i olejoodpornych. Podobne właściwości, wyłączając podeszwę żaroodporną, posiadają buty dla spawaczy, narażonych na odpryski gorących metali. Dodatkowym elementem ochronnym jest podeszwa olejoodporna. Specjalną grupę obuwia stanowią buty dla straży pożarnej, wykonane ze skór licowych, gumy wulkanizowanej lub tworzyw sztucznych. Obuwie dla strażaków charakteryzuje się wodo- i żaroodpornością, posiada stalowe podnoski i wkładki antyprzebiciowe, jest elektrostatyczne. Podeszwa odporna jest na kontakt z podłożem o temperaturze 250°C.

Obuwie chroniące przed prądem elektrycznym
Buty elektroizolacyjne przeznaczone są do prac przy urządzeniach elektrycznych o napięciu pow. 250 V jako dodatkowy sprzęt ochrony osobistej, wymagający dla skutecznej ochrony przed prądem sprzętu zasadniczego. Wykonane są z kauczuku naturalnego lub ze specjalnych tworzyw sztucznych. Występują najczęściej w formie kaloszy lub półbutów. Obuwie elektroizolacyjne musi być poddawane okresowym badaniom wytrzymałości elektrycznej co 6 miesięcy. Nie należy ich używać przy kontakcie z olejami, smarami, benzyną, kwasami.

Obuwie chroniące przed czynnikami atmosferycznymi
Obuwie chroniące przed wysoką lub niską temperaturą powietrza, opadami i wilgocią stosowane jest przede wszystkim przez pracowników wykonujących swoje obowiązki na otwartej przestrzeni. Muszą odznaczać się dobrą izolacją od zimna lub ciepła, przy jednoczesnym przepuszczaniu pary wodnej. W zależności od rodzaju i miejsca pracy można używać buty z bocznymi otworami, poprawiającymi wentylację. Do prac w środowisku wodnym przeznaczone są buty gumowe do kolan lub bioder. Mogą być wyposażone w podnoski, wkładki stalowe lub podeszwę antypoślizgową.

Obuwie przeznaczone do prac w środowisku zagrożonym wybuchem
Podczas prac w środowisku, gdzie istnieje ryzyko wybuchu (gazownie, lakiernie, przemysł chemiczny i petrochemiczny, produkcja materiałów wybuchowych itp.), należy używać butów szybko odprowadzających ładunki do podłoża oraz obuwia antyelektrostatycznego.
Obuwie prądoprzewodzące nie może być stosowane w zagrożeniu porażenia prądem, czyli przy urządzeniach elektrycznych pod napięciem. Wierzchy butów wykonane są ze skóry; przy podeszwie umieszczony jest przewód z gumy prądoprzewodzącej, wchodzący do wnętrza obuwia i stykający się z piętą użytkownika, co gwarantuje odprowadzanie ładunków elektrostatycznych do podłoża.
Buty antyelektrostatyczne stosuje się podczas prac, gdzie trzeba zmniejszyć możliwość naładowania elektrostatycznego, by uniknąć zapalenia substancji łatwopalnych, gazów, oparów, spowodowanego iskrą. Obuwie antyelektrostatyczne nadaje się do prac przy urządzeniach elektrycznych pod napięciem do 220 V.

Ze względu na wymagania dotyczące polskich norm buty dzieli się na następujące kategorie ochrony:

 
Pierwsza klasa ochronna, która dopuszcza dużą dowolność materiałów stosowanych na wierzchy obuwia, jest przeznaczona głównie do stosowania w pomieszczeniach zamkniętych. W drugiej i trzeciej klasie ochronnej materiały stosowane do produkcji butów muszą posiadać gwarantowane właściwości w zakresie wodoodporności i nasiąkliwości. Muszą one zapewniać właściwe parametry przy pracy na otwartej przestrzeni.
Podeszwy, wykonane w technologii wtrysku bezpośredniego, z poliuretanu dwuwarstwowego (PU) lub z nitrylu - zastępując przestarzałą wulkanizowaną podeszwę z kauczuku - gwarantują obecnie dużo większą trwałość i lekkość obuwia.
W zastosowaniach przemysłowych (m.in. budownictwo, leśnictwo, przemysł ciężki, transport i magazynowanie) niezastąpionym materiałem jest licowa skóra bydlęca (czasami zastępowana tańszą i mniej trwałą dwoiną bydlęcą). W przemyśle spożywczym dodatkowym wymogiem jest specjalna obróbka skóry gwarantująca jej parametry higieniczne (musi uniemożliwiać rozwój bakterii i mikroorganizmów). Zarówno podnoski jak i stalowe przekładki antyprzebiciowe powinny gwarantować odpowiednią ochronę (zgodną z normami) przy zachowaniu wygody i komfortu użytkowania.
Istnieją ponadto kategorie S4 i S5, które dotyczą wyłącznie obuwia całogumowego (wulkanizowanego) i całotworzywowego (wtryskowego) - buty gumowe, z PCV itp. Znajdują zastosowanie wszędzie tam, gdzie występuje duża wilgoć, ciecze i zanieczyszczenia.

Ze względu na konstrukcję wyróżnia się następujące typy obuwia:
Półbuty
Trzewiki
Buty
Buty do kolan
Buty z przedłużoną cholewką
Kolejnym kryterium podziału jest stopień zagrożeń, przed którymi obuwie chroni.
Stosując to kryterium obuwie można podzielić na trzy rodzaje:

1. Obuwie bezpieczne - mające cechy ochronne, z ochronami palców (podnoski), których wytrzymałość badana jest przy uderzeniu z energią 200 J.
2. Obuwie ochronne - do użytku w pracy, chroniące palce, których wytrzymałość badana jest przy użyciu energii 100 J.
3. Obuwie zawodowe -przeznaczone do codziennego użytkowania, chroniące przed urazami, które mogą wystąpić w miejscach pracy.